Ceza Hukukunda Uzlaştırma Rehberi
Uzlaştırma, ceza soruşturması ve kovuşturmasında tarafsız bir uzlaştırmacı marifetiyle şüpheli ile mağdurun (veya suçtan zarar görenin) özgür iradeleriyle anlaşarak uyuşmazlığı sonlandırmasıdır. Bu süreç, "onarıcı adalet" anlayışının bir parçasıdır ve başarılı olursa dava açılmasına gerek kalmadan süreç sonlanır.
Uzlaştırmacı Kimdir?
Hukuk eğitimi almış, sınavı geçmiş ve Adalet Bakanlığı siciline kayıtlı bağımsız tarafsız kişidir. Hakim veya savcı değildir, karar verici değil kolaylaştırıcıdır.
Uzlaştırma vs. Arabuluculuk
Uzlaştırma ceza davalarında (hakaret, tehdit, yaralama vb.) olur. Arabuluculuk ise hukuk davalarında (işçi-işveren, kira, ticaret vb.) olur. İkisi farklı kanunlara tabidir.
Uzlaştırma Edimi Nedir? Neler İstenebilir?
Taraflar anlaşırken mağdurun zararının giderilmesi için bir "edim" (karşılık) belirleyebilirler. Bu tamamen tarafların özgür iradesine bağlıdır. Sıkça karşılaşılan edim örnekleri:
- Maddi tazminat ödenmesi (tek seferde veya taksitle).
- Özür dilenmesi (yazılı veya sözlü).
- Lösev, Mehmetçik Vakfı gibi bir hayır kurumuna bağış yapılması.
- Kamu yararına çalışma (bir okulun boyanması vb.).
- Hiçbir talepte bulunmadan ("edimsiz") barışılması.
Uzlaşma Sağlanırsa Ne Olur?
Soruşturma Aşamasında
Uzlaşma sağlanırsa savcı "Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar" (KYOK) verir ve dosya kapanır. Şüpheli hakkında dava açılmaz, sabıka kaydı oluşmaz.
Kovuşturma (Mahkeme) Aşamasında
Dava açıldıktan sonra uzlaşma olursa mahkeme "Düşme" kararı verir. Sanık ceza almaz.
Uzlaştırmacı Ücret Tarifesi Nasıl Hesaplanır?
Ücret, Adalet Bakanlığının belirlediği Uzlaştırmacı Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanır. Tarife, dosyadaki taraf sayısına (şüpheli + mağdur) ve uzlaşmanın olumlu/olumsuz sonuçlanmasına göre değişir. İki taraflı dosyada asgari ücret X, üç taraflıda 1,5X, dört ve üzeri taraflarda 2X gibi katsayılar uygulanır. Uzlaşma sağlanırsa genellikle üst sınır, sağlanamazsa alt sınır civarında takdir edilir. Savcının takdir yetkisi vardır; emek, mesafe ve dosya karmaşıklığı dikkate alınabilir.
Tarife her yıl güncellenir. 2026 yılı için geçerli asgari ücret tablosu Adalet Bakanlığı sitesinde yayımlanır. Bu hesaplayıcı güncel tarifeyi kullanarak tahmini ücret aralığını gösterir. Kesin tutar savcı kararıyla belirlenir; bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Uzlaştırmacılar sicile kayıtlı olmalıdır; görevlendirme savcı tarafından yapılır.
Uzlaştırmacı Ücretinin Ödenmesi
Uzlaştırmacının ücreti, sarf ettiği emek ve mesaiye, taraf sayısına ve başarı durumuna göre "Cumhuriyet Savcısı" tarafından takdir edilir.
- Devlet Öder:Kural olarak uzlaştırmacı ücreti ve masrafları (tebligat vs.) devlet hazinesinden ödenir.
- Rücu Edilmez (Uzlaşma Olursa):Eğer taraflar uzlaşırsa, devlet ödediği bu ücreti kimseden geri istemez. Bu, devletin uzlaşmayı teşvikidir.
- Sanıktan İstenir (Uzlaşma Olmazsa):Eğer uzlaşma sağlanamaz ve dava sonucunda sanık suçlu bulunursa, devletin ödediği uzlaştırmacı ücreti "yargılama gideri" olarak sanıktan tahsil edilir.
Uzlaştırmacı Nasıl Atanır? Süreç Nasıl İşler?
Savcı, dosyayı inceledikten sonra uzlaştırmaya elverişli bulursa uzlaştırmaya sevk kararı verir. Bu kararla dosya, baro üzerinden görevlendirilen bir uzlaştırmacıya tevdi edilir. Uzlaştırmacı taraflarla görüşür; gerekirse yüz yüze, gerekirse uzaktan (telefon, video konferans) toplantılar düzenler. Taraflar anlaşırsa uzlaştırma raporu düzenlenir; anlaşamazlarsa uzlaştırma sağlanamadığına dair rapor sunulur. Her iki durumda da rapor savcıya iletilir. Süre 30 gündür; zorunlu hallerde savcı 20 gün ek süre verebilir.
Mağdur veya şüpheli uzlaştırmacıyı reddedemez; atama savcıya aittir. Ancak taraflar uzlaşmayı kabul etmeme hakkına sahiptir. Uzlaştırmacı tarafsız kalmalı, baskı yapmamalıdır. Görüşmeler gizlidir; buradaki beyanlar davada delil olarak kullanılamaz. Bu özellik, tarafların özgürce konuşmasını sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Uzlaştırma teklifini kabul etmek suçu kabul etmek midir?
Kesinlikle hayır. Uzlaştırma teklifini kabul etmek sadece "görüşmeyi kabul etmek" anlamına gelir. Suçlamayı kabul etmek demek değildir. Görüşmeler gizlidir ve buradaki beyanlar davada delil olarak kullanılamaz.
Edim yerine getirilmezse ne olur?
Şüpheli taahhüt ettiği edimi (örneğin taksiti) ödemezse, uzlaştırma raporu "ilam niteliğinde belge" sayılır. Mağdur doğrudan icra dairesine gidip ilamlı icra takibi başlatabilir. Ayrıca dava süreci kaldığı yerden devam edebilir (kamu davasının açılmasının ertelenmesi durumunda).
Süreç ne kadar sürer?
Yasal süre 30 gündür. Savcı onayıyla en fazla 20 gün daha uzatılabilir. Yani dosya uzlaştırmacıya verildikten sonra en geç 50 gün içinde rapor sunulmalıdır.
2026 Tarife Detayları ve Örnek Hesaplamalar
İki taraflı (şüpheli + mağdur) bir dosyada uzlaşma sağlanırsa tarifedeki üst sınıra yakın, sağlanamazsa alt sınıra yakın ücret takdir edilir. Üç veya daha fazla taraf varsa (örneğin iki mağdur, bir şüpheli) çarpan artar. Masraflar (tebligat, ulaşım vb.) ayrıca hesaplanır ve devlet tarafından karşılanır. Uzlaştırmacı, savcıya sunduğu raporda harcadığı mesaiyi belirtir; bu da takdire etki eder.
Bu sitedeki hesaplayıcı, taraf sayısı ve uzlaşma sonucu girildiğinde tahmini asgari-azami ücret aralığını gösterir. Kesin tutar savcı kararıyla belirlenir. Tarife her yıl yenilenir; 2026 sonrası için Adalet Bakanlığı tebliğlerini kontrol edin. Arabuluculuk (hukuk davaları) farklı bir tarifeye tabidir; uzlaştırma (ceza davaları) ile karıştırmayın. Uzlaştırmacı olmak için hukuk fakültesi mezunu olmak, Adalet Bakanlığınca açılan sınavı geçmek ve sicile kayıt olmak gerekir. Görevlendirme barolar üzerinden yapılır; her dosya için ayrı atama yapılır. Uzlaştırmacı davada avukat olamaz; tarafsızlık şarttır. Rapor sunulduktan sonra savcı inceleme yapar; uygun bulursa onaylar. Uzlaşma sağlandıysa KYOK veya düşme kararı verilir; sanık sabıka almaz. Edim taahhüdü varsa mağdur bunu izleyebilir; yerine getirilmezse icra yoluna gidilebilir. Ücret ödemesi sarf kararı sonrası yapılır; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Bu hesaplayıcıyı kullanarak tahmini ücret aralığını görebilirsiniz; kesin tutar için savcılığa danışın. Ücretsiz ve bilgilendirme amaçlıdır. Mobil uyumludur; kayıt gerekmez. Anında hesaplama yapılır. Ücretsizdir.