Arabuluculuk Ücreti Hesaplama Rehberi
Arabuluculuk ücreti hesaplama, uyuşmazlığın parasal büyüklüğünü yasal tarifenin dilimlerine oturtup her dilimin oranını ayrı ayrı uygulamayı gerektirir. Bu sayfa, sürecin hukuki tanımından çok hesabın nasıl yapıldığına odaklanır: hangi tutarın esas alındığı, oranların nasıl kademelendiği, katsayı ve KDV etkisi ile taraflar arasındaki paylaşımın nasıl hesaplandığı burada adım adım açıklanır.
Aşağıdaki bölümleri takip ederek elinizdeki dosya için gerçekçi bir maliyet tablosu çıkarabilir, çıkan sonucu arabulucunuzun düzenleyeceği fatura ile karşılaştırabilirsiniz.
Arabuluculuk Ücreti Hesaplamanın Temel Adımları
Doğru bir sonuç için hesaplama sırası önemlidir. Önce uyuşmazlığın konusu netleştirilir, ardından uygulanacak tarife tipi belirlenir ve en sonunda taraflara düşen pay hesaplanır:
- 1. Uyuşmazlık konusunu sınıflandırın: Alacak, tazminat veya bedel gibi para ile ölçülebilen bir konu varsa nispi ücret; velayet, boşanma protokolü gibi parasal karşılığı olmayan konularda maktu ücret uygulanır.
- 2. Esas alınacak matrahı belirleyin: Nispi işlerde matrah, tarafların talep ettiği ya da anlaştığı toplam tutardır. Faiz ve giderler ayrı kalemlerdir.
- 3. Tarife dilimlerini sırayla uygulayın: Tutar, dilim sınırlarına göre parçalara ayrılır ve her parça kendi oranıyla çarpılır.
- 4. Asgari sınırı kontrol edin: Bulunan toplam, tarifenin öngördüğü asgari tutarın altındaysa asgari tutar esas alınır.
- 5. Taraf sayısına bölün: Aksi kararlaştırılmadıysa toplam ücret eşit paylaşılır ve taraf başına düşen tutar bulunur.
Arabuluculuk Ücreti Formülü ve Katsayı Mantığı
Tarife iki farklı hesaplama biçimi kullanır. Hangi biçimin uygulanacağı, uyuşmazlığın para ile ölçülüp ölçülmediğine bağlıdır.
Nispi (Parasal) Uyuşmazlıklarda Formül
Toplam ücret, dilim tutarlarının kendi oranlarıyla çarpımlarının toplamıdır. Tek bir oranı tüm matraha uygulamak yanlıştır; çünkü üst dilimlerde oran düşer.
Toplam Ücret = (1. Dilim × Oran1) + (2. Dilim × Oran2) + ...
Maktu Ücret ve Katsayı Uygulaması
Para ile ölçülemeyen işlerde sabit bir ücret belirlenir. Bu tutar, her yıl açıklanan memur maaş katsayısı ile birlikte güncellenir; dolayısıyla yıl ortasında yapılan bir hesaplama ile yıl başındaki hesaplama aynı sonucu vermeyebilir. Katsayı değiştiğinde maktu ücret de otomatik olarak yeniden değerlenir.
Arabuluculuk Tarife Dilimleri Nasıl İşler?
Kademeli yapı, küçük uyuşmazlıklarda oransal olarak daha yüksek, büyük uyuşmazlıklarda ise daha düşük bir yük oluşturur. Dilimler aşağıdaki mantıkla tüketilir:
Dilim 1 — Matrahın İlk Bölümü
Tarifenin en yüksek oranı bu dilimde uygulanır. Matrah ilk sınırın altında kalıyorsa hesaplama tek adımda tamamlanır.
Dilim 2 ve Sonrası — Azalan Oranlar
İlk dilim dolduruldukça kalan tutar bir sonraki dilime taşınır ve o dilimin daha düşük oranı uygulanır. Bu işlem, matrah tükenene kadar tekrarlanır.
Son Dilim — Tavan Oran
En üst dilimde sabitlenen en düşük oran, matrahın geri kalanının tamamına uygulanır. Bu sayede çok yüksek tutarlı dosyalarda ücret, matrahla aynı hızda büyümez.
Bu nedenle yüksek tutarlı bir dosyada efektif oran — yani toplam ücretin matraha bölümü — tarifenin ilan ettiği ilk dilim oranından belirgin biçimde düşük çıkar.
Arabuluculuk Ücretine KDV ve Giderler Nasıl Eklenir?
Hesaplanan asgari ücret, arabulucunun brüt hizmet bedelidir ve tek başına nihai maliyeti göstermez. Faturaya dönüşürken şu kalemler eklenir:
- KDV: Arabuluculuk hizmeti serbest meslek faaliyeti sayıldığı için brüt tutara güncel KDV oranı eklenir.
- Tevkifat ve stopaj: Ödemeyi yapan taraf vergi mükellefi bir işletmeyse, mevzuata göre stopaj kesintisi uygulanabilir.
- Ulaşım ve toplantı giderleri: Farklı şehirlerde yapılan görüşmelerde yol, konaklama ve benzeri masraflar taraflarca ayrıca karşılanabilir.
- İcra edilebilirlik şerhi masrafı: Anlaşma belgesine mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınacaksa harç ve giderler hesaba eklenmelidir.
Bütçe planlarken bu yüzden aracın gösterdiği brüt sonucun üzerine yaklaşık bir KDV payı eklemeniz, net maliyete daha yakın bir tablo verir.
Arabuluculuk Ücretini Hangi Taraf Öder?
Ücretin hesaplanması ile ödenmesi iki ayrı konudur. Hesaplanan toplam tutar, aksi kararlaştırılmadıkça taraflar arasında eşit paylaşılır; ancak süreç tipine göre farklı sonuçlar doğabilir:
- İhtiyari arabuluculuk: Taraflar sözleşmeyle farklı bir paylaşım kararlaştırmadıysa yarı yarıya ödenir. Bu durumda taraf başı tutar, toplam ücretin taraf sayısına bölünmesiyle bulunur.
- Dava şartı arabuluculuk: Anlaşma sağlanamazsa ilk iki saatlik görüşmenin ücreti devlet tarafından karşılanır; taraflar bu aşama için ödeme yapmaz.
- Anlaşma sağlanan dosyalar: Görüşmeler iki saati aşarsa, aşan kısım için hesaplanan ücret taraflarca paylaşılır.
- Dava açılması halinde: Anlaşma sağlanamadığı için devletin karşıladığı tutar, davayı kaybeden taraftan yargılama gideri olarak tahsil edilebilir.
Arabuluculuk Ücreti Hesaplama Örnekleri
Dilim mantığını somutlaştırmak için iki küçük senaryo:
Örnek 1 — Tek Dilimde Kalan Dosya
Matrah, tarifenin ilk dilim sınırının altında kalıyorsa tüm tutar ilk dilim oranıyla çarpılır. Küçük alacak dosyalarında hesaplama bu nedenle tek satırda biter ve alt sınır kontrolü belirleyici olur.
Toplam Ücret = Matrah × İlk Dilim Oranı
Örnek 2 — Birden Fazla Dilime Yayılan Dosya
Matrah ilk dilimi aştığında, aşan kısım ikinci dilime taşınır ve daha düşük oranla hesaplanır. Üçüncü dilime geçilirse oran biraz daha düşer. Sonuçta efektif oran, ilk dilim oranının altına iner.
Toplam Ücret = (Dilim1 × Oran1) + (Dilim2 × Oran2)
Hesaplamada Sık Yapılan Hatalar
Arabuluculuk ücreti hesaplanırken en sık karşılaşılan yanlışlar şunlardır:
- Tek oranı tüm matraha uygulamak: Kademeli tarifede her dilimin oranı farklıdır; düz çarpım sonucu olduğundan yüksek gösterir.
- Faizi matraha eklemek: Faiz ayrı bir alacak kalemidir ve kural olarak asgari ücret hesabının matrahına dahil edilmez.
- KDV'yi baştan eklemek: Tarife KDV hariç brüt tutarı düzenler; KDV fatura aşamasında eklenir.
- Asgari sınırı atlamak: Küçük tutarlı dosyalarda oransal hesap asgari ücretin altında kalabilir; bu durumda alt sınır uygulanır.
- Taraf sayısını karıştırmak: Taraf başı pay, toplam ücretin taraf sayısına bölünmesiyle bulunur; arabulucu sayısı ile taraf sayısı farklı kavramlardır.
Arabuluculuk Ücreti Hesaplama Aracı Hakkında
Uyuşmazlık tutarını tarife dilimlerine bölerek arabuluculuk ücretini, taraf başı payı ve kademeli dökümü hesaplayan araç.
Arabuluculuk Ücreti Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Uyuşmazlığa konu toplam alacak tutarını TL cinsinden girin
Dosyaya katılan taraf sayısını seçin
Ücreti Hesapla butonuna basarak kademeli tarife dökümünü oluşturun
Dilim bazlı ücretleri, toplam tutarı ve taraf başı payı karşılaştırın
Sonucun KDV hariç brüt bir tahmin olduğunu değerlendirin
Arabuluculuk Ücreti Hesaplama Aracı Özellikleri
- Kademeli tarife dilimi dökümü
- Taraf başına düşen pay hesabı
- Asgari ücret alt sınırı kontrolü
- KDV hariç brüt tutar gösterimi
Sıkça Sorulan Sorular
Arabuluculuk ücreti hesaplanırken hangi tutar esas alınır?
Hesaplamanın temeli, tarafların üzerinde anlaştığı ya da dava konusu edilen toplam alacak tutarıdır. Faiz, cezai şart ve yargılama giderleri kural olarak bu tutarın dışında tutulur; bu nedenle hesaplama yaparken asıl alacak rakamını girmeniz gerekir.
Arabuluculuk tarifesindeki kademeli dilimler nasıl uygulanır?
Tutar, tarifedeki dilimlere sırayla bölünür. Her dilim kendi oranıyla çarpılır ve bulunan tutarlar toplanır. Yani tek bir oran tüm tutara uygulanmaz; üst dilimlere geçildikçe oran kademeli olarak düşer.
Arabuluculuk ücretine KDV eklenir mi?
Arabuluculuk bir serbest meslek faaliyeti olduğu için hesaplanan brüt asgari ücrete ayrıca KDV eklenir. Bu araç KDV hariç brüt tutarı gösterir; fatura aşamasında güncel KDV oranını eklemeniz gerekir.
Birden fazla arabulucunun görev aldığı dosyada ücret nasıl hesaplanır?
Birden fazla arabulucu görevlendirilmişse tarifede tek arabulucu için öngörülen oranlar artırımlı olarak uygulanır. Bu nedenle aynı uyuşmazlık tutarı, tek arabulucuya kıyasla daha yüksek bir toplam ücret doğurabilir.
Dava şartı arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa hesaplanan ücret ne olur?
Dava şartı arabuluculukta ilk iki saatlik görüşmelerin ücreti devlet tarafından karşılanır. Anlaşma sağlanamazsa taraflardan ayrıca ücret talep edilmez; ancak açılan davada haksız çıkan taraf bu tutarı yargılama gideri olarak ödeyebilir.
Arabuluculuk ücreti hesaplamasında asgari ücret alt sınırı var mı?
Evet. Tarife, uyuşmazlık tutarı ne kadar küçük olursa olsun belirli bir alt sınırın altına inilmemesini öngörür. Bu nedenle küçük tutarlı dosyalarda oransal hesap yerine doğrudan asgari tutar esas alınır.