Maaş Haczi ve Hukuki Haklarınız
Maaş haczi, kesinleşmiş bir icra takibi sonucu borçlunun maaşına ve diğer ücretlerine kısmen el konulması işlemidir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 83. maddesi, çalışanların ve ailelerinin geçimini güvence altına almak için haciz oranına bir "üst sınır" getirmiştir. Bu sınır genellikle maaşın dörtte biridir (%25).
İcra İflas Kanunu 83. Madde Özeti
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 83. maddesi, ücretlerin ve maaşların haczedilmesine üst sınır getirir. Bu maddeye göre, borçlunun geçimi için gerekli kısmı düşüldükten sonra kalan miktarın en fazla dörtte biri (1/4) haczedilebilir. Yani 20.000 TL maaşta en fazla 5.000 TL kesilir; 15.000 TL borçluya ödenir. Bu oran nafaka borçları için geçerli değildir; nafaka alacaklısı daha yüksek kesinti alabilir.
Haciz Kesintisi Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama yapılırken sadece "çıplak maaş" değil, maaş bordrosundaki tüm hak edişler dikkate alınır.
- Maaş: Dörtte biri (1/4) haczedilir. Kalan 3/4 borçluya ödenir.
- Fazla Mesai, İkramiye, Prim: Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, bu ek ödemelerin de sadece 1/4'ü haczedilebilir. Tamamının haczedilmesi mümkün değildir (Maaş mahiyetinde sayılır).
- AGİ (Kaldırıldı): Eskiden AGİ haczedilemezdi, ancak AGİ sistemi artık kalktığı için bu ayrımın önemi kalmadı.
Nafaka Borcu İstisnası (1. Sıra)
Öncelik Hakkı:
Nafaka alacağı (Adi alacaklardan farklı olarak) "geçimi sağlamak" amacı taşıdığı için 1/4 sınırına tabi değildir.
- Cari Nafaka: Aylık işleyen nafaka tutarının TAMAMI maaştan kesilir.
- Birikmiş Nafaka: Geriye dönük birikmiş nafaka borçları ise "adi alacak" gibi işlem görür ve maaşın artan kısmından 1/4 oranında kesilir.
- Nafaka kesintisi yapıldıktan sonra, kalan maaş üzerinden diğer icra dosyaları için 1/4 kesinti yapılmaz (Maaş yetersizse).
İşverenin Sorumluluğu
İcra dairesinden gelen "Maaş Haczi Müzekkeresi"ni alan işveren, yasal süresi içinde (7 gün) cevap vermek ve kesintiyi yapmak zorundadır.
Kesinti Yapmazsa?
İşveren kesinti yapmazsa veya geç yaparsa, kesmediği tutardan bizzat sorumlu olur ve bu borç işverenden tahsil edilir.
İşten Çıkış
Personel işten ayrılırsa, işveren bunu derhal icra dairesine bildirmelidir. Tazminat hakkı varsa, tazminatın tamamı (kıdem/ihbar) borca mahsuben icra dosyasına ödenebilir.
Haciz Süreci Nasıl İşler?
Alacaklı icra takibi açar; borç kesinleşince icra dairesi borçluya tebligat yapar. Ödeme yapılmazsa maaş haczi müzekkeresi düzenlenir ve borçlunun işverenine gönderilir. İşveren 7 gün içinde cevap vermeli ve kesintiyi uygulamalıdır. Kesilen tutar icra dairesine aktarılır; alacaklıya ödenir. Borç bitene kadar her ay aynı kesinti yapılır.
Borçlu itiraz edebilir: Ödeme yaptığını, borcun yanlış hesaplandığını veya haczin hukuka aykırı olduğunu iddia edebilir. İtiraz icra mahkemesine yapılır; yürütmeyi durdurabilir. Nafaka dışı borçlarda borçlu "ölçüsüzlük" itirazı yapabilir; maaş çok düşükse 1/4 oranı azaltılabilir (nadirdir). İşveren kesinti yapmazsa alacaklı icra dairesine şikayet edebilir; işveren kendi malvarlığından sorumlu tutulur.
Maaş haczi müzekkeresi işverene ulaştığında bordro bölümü kesintiyi uygular. Personel değişikliği, ücret artışı veya işten ayrılış icra dairesine bildirilmelidir. Tazminat, ikramiye gibi tek seferlik ödemelerde de 1/4 oranı geçerlidir; ancak kıdem tazminatı için özel kurallar vardır. Borçlu ödeme planı önerebilir; alacaklı kabul ederse icra dosyası anlaşmayla kapatılabilir.
Haczedilemeyen Gelirler
| Gelir Türü | Haciz Durumu |
|---|---|
| Emekli Maaşı | Haczedilemez (Muvafakat yoksa) * |
| İşsizlik Maaşı | Haczedilemez (Nafaka hariç) |
| Kısa Çalışma Ödeneği | Haczedilemez |
| Banka Promosyonu | Tartışmalı (Genelde haczedilebilir) |
* Emekli maaşları sadece SGK prim borçları ve Nafaka borçları için haczedilebilir.
Özet ve Pratik Kullanım
Net aylık maaşınızı girin; hesapla butonuna basın. Kesilecek tutar (1/4) ve elinize geçecek tutar gösterilir. Nafaka borçları bu orana tabi değildir; maaşın tamamına yakını kesilebilir. Birden fazla hacizde sıra uygulanır; nafaka her zaman önceliklidir. Bu araç tahmini bilgi verir; kesin hesaplama icra dairesi tarafından yapılır. Ücretsiz, mobil uyumludur. Bordroda brüt maaş, prim, fazla mesai hepsi toplanır; toplamın 1/4'ü haczedilir. AGİ kaldırıldığı için artık ayrı hesaplama yoktur. Emekli maaşı genelde haczedilemez; ancak SGK prim borcu ve nafaka için istisna vardır. Muvafakat (onay) vermişseniz banka emekli maaşınızı kesebilir. Haciz müzekkeresi gelmeden kesinti yapılmaz; işveren sadece yasal belge ile keser. Borçlu borcunu öderse icra dosyası kapanır; kesinti durur. Bu hesaplayıcı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Haciz Sırası ve Birden Fazla Alacaklı
Aynı maaşta birden fazla icra takibi varsa, hacizler sıraya konulur. İlk gelen haciz 1/4 oranında kesinti alır; ikinci haciz birinci bitene kadar bekler. Nafaka alacağı bu kuralın dışındadır; nafaka her zaman 1. sıradadır ve kesintisi diğer alacaklılardan önce yapılır. Birikmiş nafaka borcu ise adi alacak gibi sıraya girer.
Örneğin maaşınız 16.000 TL ve iki icra dosyanız var: Biri 4.000 TL kesiyor (1/4), diğeri sırada bekliyor. İlk borç bitince ikinci dosya için kesinti başlar. Nafaka borcunuz varsa önce o kesilir; kalan maaştan diğer alacaklılar pay alır.
Emekliler Dikkat!
Kredi çekerken sözleşmede "Emekli maaşımdan kesinti yapılmasını kabul ediyorum" (Muvafakat) maddesini imzaladıysanız, banka maaşınızı haczedebilir. Aksi takdirde, izniniz olmadan emekli maaşınıza dokunulamaz.
Maaş Haczi Hesaplama Aracı Hakkında
İcra yoluyla maaşınızdan, yapılacak yasal kesinti tutarını hesaplayın.
Maaş Haczi Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Net aylık maaşınızı girin
Hesapla butonuna basarak kesinti miktarını görün
Maaş Haczi Hesaplama Aracı Özellikleri
- Yasal 1/4 Oranı
- Net Ele Geçen Tutar
- Nafaka Bilgilendirmesi
Sıkça Sorulan Sorular
Maaş haczi nedir?
Maaş haczi, icra takibi sonucunda borçlunun maaşından alacaklıya aktarılmak üzere kesinti yapılmasıdır. İcra müdürlüğü işverene haciz müzekkeresi gönderir ve her ay maaşın belirli bir oranının kesilmesini talep eder.
Maaşımdan en fazla ne kadar kesinti yapılabilir?
İcra İflas Kanunu'na göre kural olarak maaşın en fazla dörtte biri (1/4) haczedilebilir. Bu aracın varsayılan hesabı da bu orana dayanır. Kesinti oranı borcun türüne ve dosyanın durumuna göre farklılık gösterebilir.
Nafaka borcu için de aynı sınır uygulanır mı?
Hayır. Nafaka alacaklarında dörtte bir sınırı uygulanmaz; nafaka borçları için maaştan daha yüksek oranda kesinti yapılabilir. Bu nedenle nafaka borcu bulunan bir dosyada sonuç, bu aracın verdiği varsayılan değerden farklı olabilir.
Kesinti net maaş üzerinden mi brüt maaş üzerinden mi yapılır?
Kesinti, haczedilebilir kazanç üzerinden hesaplanır ve uygulamada genellikle net (ele geçen) maaş esas alınır. Bu aracın hesabı da girdiğiniz net aylık maaş üzerinden dörtte bir oranındadır.
Maaş haczi hangi durumlarda kaldırılabilir?
Borcu tamamen ödemek, haczedilemezlik şikâyetinde bulunmak veya dosyanın düşmesi hâllerinde haciz kaldırılabilir. Kesintinin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurabilirsiniz.