Basit Faiz vs Bileşik Faiz: Temel Farklar
Basit faiz, finansın en temel yapı taşıdır. Genellikle kısa vadeli işlemlerde (1 yıldan kısa mevduatlar, senet iskontosu, tüketici kredileri vb.) kullanılır. Formül: Faiz = (Anapara × Faiz Oranı × Süre) / 100. Bileşik faizin aksine, kazanılan faiz anaparaya eklenmez; her dönem sadece başlangıç anaparası üzerinden hesaplanır. Bu araçla anapara, yıllık faiz oranı ve vade süresini girerek brüt faiz getirinizi ve vade sonu toplam tutarınızı hesaplayabilirsiniz.
Günlük ve Aylık Faiz Hesaplama
Yıllık oranı günlük veya aylık faize çevirmek için: Günlük faiz = (Anapara × Yıllık Oran × Gün) / 36500. Aylık faiz için süreyi ay cinsinden yazıp formülü kullanabilir veya yıllık oranı 12'ye bölerek aylık oran elde edebilirsiniz. Banka mevduatlarında stopaj (gelir vergisi kesintisi) düşüldükten sonra elinize net faiz geçer; bu hesaplama brüt değeri gösterir.
Senet ve Bono İskontosu
Senet iskontosu, vadesi gelmemiş senedin bankaya vadesinden önce kırdırılmasıdır. Banka, vadeye kadar olan faizi peşin keser; kalan tutarı size öder. Bu işlemde de basit faiz formülü kullanılır. Hazine bonosu ve devlet tahvili getirileri de benzer mantıkla hesaplanır; ancak piyasa fiyatına göre efektif getiri değişir.
Kredi Faizi ile Mevduat Farkı
Mevduat faizi size kazanç sağlar; basit faiz formülü ile hesaplanır. Kredi faizi ise bankaya ödediğiniz maliyettir; çoğu tüketici kredisinde bileşik veya anuitet yöntemi kullanılır. İhtiyaç kredisi veya taşıt kredisi aylık taksitlerle ödenir; toplam geri ödeme anapara + faiz toplamıdır.
Basit Faiz Hesaplama Aracı Kullanımı
Bu araçta anapara (yatırım veya borç tutarı), yıllık faiz oranı (yüzde) ve süre (yıl cinsinden) girilir. Hesapla butonuna basıldığında brüt faiz getirisi ve vade sonu toplam tutar (anapara + faiz) hesaplanır. Mevduat için brüt değer gösterilir; stopaj sonrası elinize geçen net tutar bankanızın uyguladığı stopaj oranına göre değişir. Kredi veya borç için ise ödeyeceğiniz toplam faiz maliyetini görürsünüz.
| Özellik | Basit Faiz | Bileşik Faiz |
|---|---|---|
| Faiz Matrahı | Her dönem sadece Anapara üzerinden hesaplanır. | Her dönem (Anapara + Birikmiş Faiz) üzerinden hesaplanır. |
| Getiri Eğrisi | Doğrusal (Lineer) artar. | Üstel (Eksponansiyel) artar. |
| Kullanım Alanı | Kısa vadeli mevduat, Bono, Çek/Senet. | Uzun vadeli yatırımlar, Hisse senedi, Kredi kartı borcu. |
Döneme Göre Hızlı Formüller
Vadenin türüne göre (Yıl, Ay, Gün) formülün paydası değişir:
Yıllık Faiz
(A x n x t) / 100
Aylık Faiz
(A x n x t) / 1200
Günlük Faiz
(A x n x t) / 36500
*Banka işlemine göre 36000 olabilir
Basit Faiz Hesaplama Adımları
Bu araçta anapara, yıllık faiz oranı ve vade süresini (yıl cinsinden) girin. Hesapla butonuna bastığınızda brüt faiz getirisi ve vade sonu toplam tutar (anapara artı faiz) hesaplanır. Mevduat için sonuç stopaj öncesi brüt değerdir; bankanızın uyguladığı stopaj oranına göre net tutar değişir. Borç veya kredi için ise ödeyeceğiniz toplam faiz maliyetini görürsünüz.
Günlük ve Aylık Vade Hesaplaması
Bu araç vadeyi yıl cinsinden alır. 32 günlük mevduat için 32/365 yaklaşık 0,088 yıl girin; 6 aylık için 0,5 yıl kullanın. Banka uygulamalarında günlük faiz (Anapara × Oran × Gün / 36500) formülü yaygındır. Bu araç yıllık bazda hesaplama yapar; günlük sonuç için çıktıyı orantılayabilirsiniz.
Basit Faiz ve Bileşik Faiz Tercihi
Kısa vadeli (1 yıldan az) mevduatlar genellikle basit faizle hesaplanır. Uzun vadeli yatırımlarda bileşik faiz daha avantajlıdır; faizin faizi etkisi nedeniyle getiri üstel artar. Bu araç sadece basit faiz hesaplar; bileşik faiz için sitemizdeki ilgili aracı kullanın.
Stopaj Sonrası Net Getiri
Bu araç brüt faiz getirisini gösterir. Banka size öderken devlet adına stopaj keser. 6 aya kadar vadede %7,5, 1 yıla kadar %5, 1 yıldan uzun vadede %2,5 oranında vergi uygulanır. Net getiri = Brüt faiz × (1 - Stopaj oranı/100). Örneğin 1000 TL brüt faiz, %5 stopajda net 950 TL elinize geçer.
Senet ve Fatura Gecikme Faizi
Ödenmeyen senet veya fatura borçlarında gecikme zammı da basit faiz formülüyle hesaplanır. Ticari Kanun veya sözleşmede belirlenen aylık faiz oranı günlüğe çevrilerek vade aşımı süresiyle çarpılır. Alacaklı bu tutarı talep edebilir. Bu araç mevduat ve kredi faizi için tasarlanmıştır; gecikme hesaplarında da aynı formül geçerlidir.
Gerçek Hayattan Örnekler
32 Günlük Mevduat
Bankaya 100.000 TL'yi yıllık %40 faizle 32 günlüğüne yatırdınız diyelim.
Hesap: (100.000 x 40 x 32) / 36500 = 3.506 TL (Brüt Faiz).
Stopaj (%5) kesilince net ele geçen yaklaşık 3.330 TL olur.
Fatura Gecikme Faizi
Ödenmeyen bir fatura için (örneğin doğalgaz) hesaplanan gecikme zammı da basit faiz mantığıyla işler. Borcun anaparası sabit kalır, geciken her gün için belirlenen aylık oran (örn: %3.5) üzerinden günlük faiz eklenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Günlük faiz formülündeki 36000 ve 36500 farkı nedir?
Ticari matematikte bazen yıl 360 gün (her ay 30 gün) kabul edilerek 36000 böleni kullanılır. Ancak modern bankacılıkta ve mevduat hesaplarında genellikle takvim yılı (365 gün) esas alınarak 36500 böleni kullanılır. Sonuçta küçük farklar oluşur.
Mevduat faizinden ne kadar vergi kesilir?
Türkiye'de mevduat faiz gelirleri üzerinden kaynağında Stopaj (Gelir Vergisi) kesilir. Bu oran vadeye ve para birimine göre değişir (%5, %10, %15 gibi). Hesaplanan brüt faizden bu vergi düşüldükten sonra net para hesabınıza yatar.